ช้างสี่งาโบราณ

อีกหนึ่งการค้นพบที่น่าสนใจคือ ช้างโบราณสกุลเตตระโลโฟดอน (Tetralophodon) ซึ่งมีลักษณะเด่นคือมีงา 4 งา ได้แก่ งาบน 1 คู่ และงาล่าง 1 คู่ ซากที่พบประกอบด้วยฟันกราม กระดูก และงา แสดงให้เห็นถึงสัตว์ขนาดใหญ่ที่เคยอาศัยอยู่ในพื้นที่แห่งนี้เมื่อหลายล้านปีก่อน

นอกจากนี้ยังพบซากสัตว์อื่น ๆ อีกมาก เช่น

• หอยเจดีย์โบราณ

• จระเข้

• งู

• สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลากชนิด

ซึ่งช่วยให้สามารถศึกษาสภาพแวดล้อมของโลกในอดีตได้อย่างชัดเจน

การค้นพบไดโนเสาร์แก่งหลวง

นอกจากซากดึกดำบรรพ์ในเหมืองถ่านหินแล้ว พื้นที่ แก่งหลวง อำเภอเชียงม่วน ยังเป็นสถานที่ค้นพบซากกระดูกไดโนเสาร์กลุ่ม ซอโรพอด (Sauropod) ซึ่งเป็นไดโนเสาร์กินพืชคอยาว

การค้นพบครั้งนี้เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2545 โดยชาวบ้านในพื้นที่ และถือเป็นการค้นพบไดโนเสาร์ในภาคเหนือของประเทศไทยเป็นครั้งแรก นับเป็นความสำเร็จที่สำคัญต่อวงการธรณีวิทยาและบรรพชีวินวิทยาของไทย

การอนุรักษ์และพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้

หลังจากการทำเหมืองถ่านหินสิ้นสุดลง ได้มีการฟื้นฟูพื้นที่ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านธรณีวิทยาและการท่องเที่ยวเชิงวิชาการ

ปัจจุบันแหล่งซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์แก่งหลวงอยู่ในความดูแลของ อุทยานแห่งชาติดอยภูนาง โดยมีการสร้างอาคารครอบหลุมขุดค้นและจัดตั้ง พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์เชียงม่วน เพื่อให้ประชาชน นักเรียน และนักท่องเที่ยวได้เข้ามาศึกษาเรียนรู้เกี่ยวกับซากดึกดำบรรพ์และประวัติศาสตร์โลกในอดีต

ลักษณะทางธรณีวิทยาของพื้นที่

พื้นที่อำเภอเชียงม่วนมีลักษณะเป็นแอ่งตะกอนที่ล้อมรอบด้วยภูเขาสูง โดยมีโครงสร้างทางธรณีวิทยาแบบ ประทุนหงาย (Syncline) ชั้นหินในแอ่งส่วนใหญ่ประกอบด้วย

• หินโคลน

• หินทรายแป้ง

• ชั้นถ่านหินลิกไนต์

ซึ่งเกิดจากการสะสมตัวของตะกอนเป็นเวลาหลายล้านปี จนกลายเป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งฟอสซิลที่สำคัญ

ขุมทรัพย์แห่งอดีตของเชียงม่วน

แหล่งซากดึกดำบรรพ์เชียงม่วนจึงเปรียบเสมือน “หน้าต่างสู่โลกในอดีต” ที่ช่วยให้เราได้เรียนรู้ถึงวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตและสภาพแวดล้อมของโลกเมื่อหลายล้านปีก่อน

จากเหมืองถ่านหินสู่แหล่งเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ พื้นที่แห่งนี้จึงไม่เพียงเป็นทรัพยากรทางธรรมชาติ แต่ยังเป็นมรดกทางความรู้ที่ทรงคุณค่า และเป็นความภาคภูมิใจของชาวเชียงม่วน จังหวัดพะเยา