เทิดพระเกียรติองค์เจ้าฟ้านักอ่าน 2 เมษายน วันคล้ายวันพระราชสมภพ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

ภาคที่ ๑: พระราชประวัติและพระราชกรณียกิจ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

๑. พระราชประวัติสังเขป สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจ้าฟ้ามหาจักรีสิรินธร มหาวชิราลงกรณวรราชภักดี สิริกิจการิณีพีรยพัฒน รัฐสีมาคุณากรปิยชาติ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชสมภพเมื่อวันเสาร์ที่ ๒ เมษายน พ.ศ. ๒๔๙๘ ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ทรงเป็นพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

ด้วยพระวิริยะอุตสาหะในการทรงศึกษาหาความรู้ ทรงสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปริญญาโทด้านจารึกภาษาตะวันออก (มหาวิทยาลัยศิลปากร) และภาษาบาลี-สันสกฤต (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) ตลอดจนปริญญาเอกด้านพัฒนศึกษาศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ทรงเป็นแบบอย่างของ "เจ้าฟ้านักอ่านและนักพัฒนา" อย่างแท้จริง

๒. พระอัจฉริยภาพและพระราชกรณียกิจอันอเนกประการ พระองค์ทรงอุทิศพระวรกายปฏิบัติพระราชกรณียกิจเพื่อแบ่งเบาพระราชภาระของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ และรัชกาลที่ ๑๐ มาอย่างต่อเนื่อง โดยมีโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริที่สำคัญครอบคลุมหลายด้าน ดังนี้:

• ด้านการศึกษาและการพัฒนาเด็กในถิ่นทุรกันดาร: ทรงมีพระราชดำริริเริ่ม "โครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน" ในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) ทั่วประเทศ รวมถึงในพื้นที่ภาคเหนือและจังหวัดพะเยา เพื่อแก้ปัญหาทุพโภชนาการในเด็กนักเรียน โดยสอนให้เด็กปลูกผัก เลี้ยงสัตว์ เพื่อนำมาทำอาหารกลางวัน และขยายผลสู่การเป็นศูนย์บริการความรู้แก่ชุมชน

• ด้านการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม: ทรงมีพระปรีชาสามารถในด้านดนตรีไทย งานวรรณกรรม และภาษาศาสตร์ ทรงส่งเสริมการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมของชาติ จนรัฐบาลได้ประกาศให้วันที่ ๒ เมษายน ของทุกปี (วันคล้ายวันพระราชสมภพ) เป็น "วันอนุรักษ์มรดกไทย"

• ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ: ทรงนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้เพื่อการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาช่วยในการจัดการศึกษาสำหรับผู้พิการ ผู้ด้อยโอกาส และผู้ต้องขัง เพื่อให้ทุกคนสามารถเข้าถึงแหล่งความรู้ได้อย่างเท่าเทียม

• ด้านสาธารณสุขและโภชนาการ: ทรงห่วงใยสุขภาพอนามัยของราษฎร ทรงสนับสนุนกิจการของสภากาชาดไทย และทรงริเริ่มโครงการควบคุมโรคขาดสารไอโอดีน ซึ่งช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่ห่างไกลได้อย่างมหาศาล

ภาคที่ 2 ดอกไม้ประจำพระองค์

ดอกม่วงเทพรัตน์ (Persian Violet): สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานชื่อไทยว่า "ม่วงเทพรัตน์" เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2552 ถือเป็นดอกไม้ประจำพระองค์ที่มีความงดงาม สีม่วงอมฟ้า เกสรสีเหลืองสดตัดกันอย่างลงตัว สื่อถึงพระจริยวัตรที่งดงาม เรียบง่าย และทรงเป็นที่รักยิ่งของปวงชนชาวไทย โดยสีม่วงยังเป็นสีประจำวันพระราชสมภพ (วันเสาร์) ของพระองค์อีกด้วย